كوههاى جيرفت يا هيچ معدن ندارد يا اگر دارد تاكنون كسى انكشاف نكرده است . خوانين دوسارى مشهور به « طايفهء مير » اند . در چهار ماه زمستان پيله‌ور و تجار در دوسارى آمده به معاملات مشغول مىشوند . معارف جيرفت از متأخرين مرحوم حاجى نصر الله خان پسر مرحوم ابراهيم خان قاجار ، مير ناصر خان ، مير غلامرضا خان ، مير على خان ، مير غلامشاه خان ، مير اللهوردى خان ، مير عباس خان ، مير محمود ، مير - شهريار و غيره كه اينها همه هميشه ضابط جبال بارز و دوسارى كه تابع جيرفت است بوده‌اند . از اهل علم شيخ جواد و شيخ يوسف و شيخ موسى كه اجداد اينها از بحرين به اينجا آمده از معارف و علماى قديم جيرفت ابو الحسين احمد بن عمر الجيرفتى است كه در شيراز به تدريس مشغول بوده . و از طايفهء بنى ازد و بنى مهلب كه در جيرفت سكنى داشته‌اند بعضى معارف به وجود آمده از جمله محمد بن هارون از بنى مهلب كه در علم انساب و معرفت قبايل ، خاصه اولاد نزار كه اصلا يمنى مىباشند مهارتى به كمال داشته و دو پسران او عبد الله و عبد العزيز كه عبد العزيز در علم طب به درجهء تبحر رسيده و كتب مفيدهء نفيسه در اين علم تصنيف كرده بوده است . جيرم : قلعه‌اى است قديمى از تربت سرجام . تقريبا صد و شصت نفر سكنه دارد . هوايش ييلاق و آبش از چشمه‌سار است . جيرمردان : به عقيدهء صاحب معجم البلدان قصبه‌اى است نزديك مرو . جيرنج : صاحب معجم البلدان گويد جيرنج اسم شهر كوچكى است در خاك مرو . رودخانه از توى شهر مىگذرد و پل بزرگى دارد كه اغلب كسبه در روى آن بساط دارند . در سال ششصد و ده هجرى ، قبل از ايلغار لشكر تاتار ، من آنجا را ديدم . آبادى آن بيشتر از شهرهاى بزرگ بود و جمعيت زياد داشت . عماراتش عالى و خوش‌طرح . اين شهر در ده فرسخى مرو در سر راه هرات و مرو الرود و پنج ده واقع است . جمعى از علما در اين شهر متولد شده‌اند از جمله ابو بكر احمد بن محمد الجيرنجى است كه در بغداد تدريس مىنمود .